DEVA Partili Sudan: Bir çocuğun hayallerini ailesinin cüzdanı belirlememelidir

DEVA Partisi Kadın Çalışmaları Başkanı Zeynep Sudan, 2026-2027 eğitim-öğretim yılı öncesinde ailelerin karşı karşıya kaldığı eğitim masraflarına ilişkin yazılı bir basın açıklaması yaptı.

Eğitim hakkına erişimde ekonomik imkanların belirleyici hâle geldiğini belirten Sudan, dar gelirli ailelere eğitim yılı başlamadan önce destek verilmesi, okullarda ücretsiz sağlıklı öğün uygulamasının başlatılması ve tüm çocukların dijital cihaz ile güvenilir internet erişimine kavuşturulması çağrısında bulundu.

Sudan, milyonlarca öğrencinin yeni eğitim-öğretim yılına hazırlanırken ailelerin ise artan eğitim giderleri nedeniyle ciddi ekonomik kaygılar yaşadığını ifade etti.

Yaklaşan eğitim-öğretim yılının aileler açısından ekonomik zorluklarla birlikte geldiğini belirten Sudan, "Yeni eğitim-öğretim yılına yaklaşırken milyonlarca öğrencimiz okul heyecanı yaşarken, milyonlarca anne ve baba ise çocuklarının eğitim masraflarını nasıl karşılayacağını hesaplıyor. Bugün ülkemizde birçok aile için okul zili; umutla birlikte ekonomik kaygıyı da çalıyor." dedi.

Eğitimin anayasal güvence altında olduğunu hatırlatan Sudan, Anayasa'nın 42'nci maddesine dikkat çekerek "Oysa Anayasamızın 42'nci maddesi çok açıktır: 'Kimse eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.' Eğitim, bir ayrıcalık değil; devletin güvence altına almakla yükümlü olduğu temel bir haktır." ifadelerini kullandı.

Ekonomik koşulların eğitim başarısını belirleyen en önemli unsurlardan biri hâline geldiğini savunan Sudan, OECD, UNESCO ve TÜİK verilerine atıfta bulundu.

Sudan açıklamasında şu görüşlere yer verdi:

"Ne yazık ki bugün eğitim hakkına erişimde ekonomik imkânlar belirleyici hâle gelmektedir. Çocuğun başarısını; yeteneği, emeği ve azmi değil, ailesinin gelir düzeyi belirlemeye başladığında, fırsat eşitliğinden söz etmek mümkün değildir."

OECD'nin Türkiye'ye ilişkin çalışmalarının sosyoekonomik koşulların öğrencilerin akademik başarısını önemli ölçüde etkilediğini ortaya koyduğunu belirten Sudan, düşük gelirli ailelerden gelen çocukların okul öncesi eğitimden okul başarısına kadar birçok alanda dezavantaj yaşadığını ifade etti.

Kent-kır farkı ile okul türleri arasındaki başarı farklılıklarının da dikkat çekici düzeyde olduğunu belirten Sudan, UNESCO'nun eğitime erişimde yaşanan kayıpların yalnızca bireyleri değil ülkelerin ekonomik ve sosyal kalkınmasını da olumsuz etkilediğine yönelik değerlendirmelerini hatırlattı.

TÜİK verilerine de değinen Sudan, eğitim seviyesi yükseldikçe yoksulluk riskinin belirgin biçimde azaldığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Bu tablo bize çok açık bir gerçeği hatırlatmaktadır: Eğitim, yalnızca bireysel gelişimin değil, yoksullukla mücadelenin de en güçlü aracıdır."

Türkiye'nin eğitime ayırdığı kamu kaynaklarının OECD ortalamasının altında kaldığını belirten Sudan, OECD'nin Education at a Glance raporuna işaret ederek şunları söyledi:

"OECD'nin 'Education at a Glance' raporunda da Türkiye'nin öğrenci başına eğitim harcamasının ve eğitime ayrılan kamu kaynağının OECD ortalamasının altında olduğu görülmektedir. Eğitime ayrılan kaynak, bir maliyet kalemi değil; ülkenin geleceğine yapılan stratejik bir yatırımdır."

Eğitim masraflarının yalnızca kırtasiye giderlerinden ibaret olmadığını vurgulayan Sudan, okul forması, servis, yemek, yardımcı kaynaklar, bilgisayar, tablet ve internet gibi kalemlerin aile bütçesini zorladığını ifade etti.

Birden fazla çocuğu okuyan ailelerin daha büyük ekonomik yük altında bulunduğunu belirten Sudan, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Bu yük en çok annelerin omuzlarına binmektedir. Çocuklarının eğitiminden fedakârlık yapmak istemeyen anneler, çoğu zaman kendi ihtiyaçlarından vazgeçmekte; aile bütçesini dengelemek için büyük bir özveri göstermektedir. Sosyal devlet, bu yükü ailelerin omuzlarında bırakmamalıdır."

DEVA Partisi Kadın Çalışmaları Başkanlığı adına taleplerini sıralayan Sudan, şu önerilerde bulundu:

• Yeni eğitim yılı başlamadan önce dar gelirli ailelere eğitim başlangıç desteği sağlanması,

• İhtiyaç sahibi öğrenciler için kırtasiye, okul kıyafeti ve eğitim materyali desteklerinin yaygınlaştırılması,

• Okullarda ücretsiz ve sağlıklı öğün uygulamasının kademeli olarak hayata geçirilmesi,

• Servis ve ulaşım giderleri konusunda sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi,

• Her çocuğun bilgisayar, tablet ve güvenilir internet erişimine ulaşmasının sağlanması,

• Çalışan annelerin yükünü hafifletecek kreş ve okul sonrası destek hizmetlerinin yaygınlaştırılması,

• Eğitim yatırımlarının uzun vadeli kalkınma hedeflerinin merkezine yerleştirilmesi.

Açıklamasının sonunda eğitimin toplumsal kalkınmanın temel unsuru olduğunu vurgulayan Sudan,"Biz inanıyoruz ki güçlü ekonomi, güçlü demokrasi ve güçlü toplum; nitelikli eğitimle mümkündür. Bir çocuğun hayallerini ailesinin cüzdanı belirlememelidir. Hiçbir çocuk, ekonomik imkansızlık nedeniyle eğitim hakkından mahrum kalmamalıdır." dedi.

Sudan, sözlerini "Bugün eğitime yapılan yatırım; yarının adaletine, refahına ve toplumsal barışına yapılan yatırımdır. Çocuklarımızın geleceği için; eğitimi bir harcama kalemi değil, ülkemizin en değerli yatırımı olarak görmek zorundayız." ifadeleriyle tamamladı.